Gestalt in de onderneming HOME

Voorwoord

In de jaren 40 ontwikkelde F. PERLS de GESTALTTHERAPIE, die verwant is met de HUMANISTISCHE PSYCHOLOGIE en zich aldus onderscheidt van de GESTALTTHEORIE en de GESTALTPSYCHOLOGIE.

Wij blijven hier niet stilstaan bij de verschillende aspecten van Gestalt, zoals de basistheorie, de toepassingen ervan, enzovoort. Daarover bestaan immers heel wat handboeken.

Wij hebben het hier over de manier waarop wij Gestalt definiëren en in de praktijk in de ondernemingen (al dan niet handelsondernemingen) toepassen.

GESTALT IN DE ONDERNEMING

I. Toepassingsbereik

Er zijn verschillende opleidingen (interventies) in het kader van het management van ondernemingen en gemeenschappen op de markt: :

"Technische" interventies: :
Communicatie;
Motivatie;
Een vergadering leiden;
Projecten voorstellen;
Tijdsbeheer; enzovoort.

Interventies in het kader van "organisatorische ontwikkeling":

Teambuilding;
Begeleiding van teams op het werk;
Conflictoplossing;
Tijdsbeheer;
Omgaan met stress, enzovoort.

Wij kunnen ook meer psychologische interventies bieden:

Individuele coaching;
Ontwikkelingsgroepen voor management;
Ontwikkelingsgroepen personeel.

Al deze benaderingen kunnen zeer doeltreffend zijn, maar in werkelijkheid echter worden ze vaak door de volgende factoren beïnvloed:

De persoonlijkheid van het individu, van de ondernemingen en/of van de subgroepen wordt vaak verwaarloosd of geloochend;
Er wordt niet altijd rekening gehouden met het "natuurlijke ritme" dat nodig is voor het goed verloop van de verandering;
Het duidelijk onderscheid tussen de situatie en het probleem dat er de oorzaak van is, wordt niet altijd onderkend;
De plaats waar de verandering moet plaatsvinden is niet altijd goed en vaak zelfs slecht bepaald;
De plaats en het type van interventie zijn niet altijd correct gepreciseerd. Wij vestigen uw aandacht op het feit dat de plaats waar de interventie moet gebeuren, niet altijd de plaats is waar men de verandering toegepast wil zien.

Gestalt, zoals wij u dat voorstellen, is gesteund op:

De scheiding tussen de situatie die nu moet veranderen en het probleem dat er de oorzaak van is;
Het zoeken naar de plaats waar de verandering moet plaatsvinden;
Het zoeken naar een typeactie, die vervolgens moet worden uitgevoerd;
Het zoeken naar de plaats waar deze actie moet worden uitgevoerd;
Het respecteren van mensen, subgroepen en de onderneming: hun achtergrond, hun persoonlijkheid, hun ritme, enzovoort.

II. Organismen

1. Een levend organisme

Onder levend organisme verstaan wij elk geheel dat deel uitmaakt van de levende wereld van mensen, dieren en planten, zoals wij ze zien.
Een levend organisme kan op verschillende manieren gedefinieerd worden:

De groep waartoe zij behoren;
De uiterlijke aspecten;
De bestanddelen;
De manier waarop deze bestanddelen functioneren, enzovoort..

Hoe men het wendt of keert, een organisme is steeds beperkt door zijn fysieke grenzen: mijn organisme is dat wat omsloten zit in mijn huid..

2. De organismen in een onderneming

Een onderneming is op ieder niveau samengesteld uit verschillende levende organismen; de volgende groeperingen kunnen als levende organismen worden beschouwd:

Elke mens als zodanig;
De onderneming in haar geheel;
De verschillende groepen en subgroepen in deze onderneming.
De directie;
De hogere kaderleden;
De middenkaders;
Elke divisie of dienst;
De tijdelijke of permanente werkgroepen.

En ook:

Mannen en vrouwen;
Oudgedienden en nieuwkomers;
Vlamingen en Walen;
Belgen en buitenlanders;
Bejaarden en jongeren;
Ingenieurs en arbeiders;
Verzorgend personeel en niet verzorgend personeel, enzovoort.

3. De persoonlijkheid van de organismen

Een organisme is momenteel een weerspiegeling van het resultaat van haar verleden. Om dit te illustreren kunnen als voorbeeld een boom nemen: de eik in mijn tuin is het resultaat van zijn genetica, van de bodem waarin hij werd geplant, van de hoeveelheid en de kwaliteit van het water, van het aantal uren zonneschijn en de lucht in de omgeving, van de manier waarop hij werd gesnoeid, enzovoort.
Ik kan zijn toekomst beïnvloeden door hem over te planten, te snoeien, …door er een andere soort op te enten,… maar ik kan niet zomaar alles doen: er kunnen nooit beukentakken aan groeien (tenzij ik hem genetisch kan manipuleren).

Indien we dit toepassen op mensen of groepen van mensen wordt het fenomeen uiteraard complexer, maar het principe blijft wel degelijk hetzelfde.

De mens zoals u die vandaag ziet, is het resultaat van zijn verleden:
Zijn genetica
Zijn kinderjaren
Zijn ouders
Zijn opvoeding
Zijn studies
Zijn beroepservaring, enzovoort.

Hij is vatbaar voor zowel positieve als negatieve beïnvloeding en toch kunnen we er niet mee doen wat we willen.

De inhoud van onze interventies (opleiding, coaching, ontwikkeling van de persoon, enzovoort) en onze handelwijze houden rekening met zijn persoonlijkheid: hoe heeft hij bijvoorbeeld zijn verleden gevormd en wat heeft hij ervan gemaakt? En wij kunnen zeggen dat hetzelfde gebeurt met groepen van individuen: het managementteam, de divisies, de diensten, ze hebben allemaal een bepaalde genetica, een achtergrond, een cultuur binnen de onderneming. Wij spreken niet op dezelfde manier en ook niet met dezelfde woorden tot bejaarden of tot jongeren, ingenieurs of verkopers, mannen of vrouwen, verzorgend of niet verzorgend personeel.

III. DE INBRENG VAN GESTALT

1. SELF en CONTACTGRENS

De ENTITEIT (SELF om het met de termen van Gestalt uit te drukken) is nog een ander begrip dat door Gestalt werd geïntroduceerd. De ENTITEIT of SELF is niet alleen het organisme, maar ook de manier waarop iemand ademt, eet, ziet, drinkt, luistert, voelt, spreekt met de anderen, bemint en wordt bemind, geniet van de zon, kortom, alles wat ik geef en krijg van mijn omgeving.

In de onderneming is de SELF van een mens niet alleen wat zich onder zijn huid afspeelt, maar ook de manier waarop hij van gedachten wisselt met zijn meerderen, zijn collega's, zijn medewerkers, de andere diensten en divisies, de klanten, de leveranciers, de patiënten, …
Dat geldt ook voor de diensten (zoals bijvoorbeeld de verkoop en de verzorging). De SELF van een dienst is niet alleen wat er zich binnenin afspeelt, het is ook de manier waarop men omgaat met de andere divisies en diensten: "financiële dienst", "productie", "dienst na verkoop", "de klantendienst", "de patiënten", "de restauratiedienst", "de politieke overheid", enzovoort.

SELF is bijgevolg een continu proces van uitwisselingen, die zich situeren op de grens tussen dat organisme en zijn omgeving, wat wij de CONTACTGRENS noemen.
Gestalt reduceert de persoon (of de groep) niet tot een organisme dat beperkt is door zijn huid, maar definieert deze meer bepaald door de manier waarop dat organisme omgaat met zijn omgeving.

De persoon IS een proces van continue uitwisselingen op de
CONTACTGRENS tussen zijn organisme en de omgeving

Een groep IS het proces van continue uitwisselingen op de
CONTACTGRENS tussen dat organisme en de omgeving

In het hierna volgende schema vindt u deze definities:

2. Een adequate manier van functioneren: de CREATIEVE AANPASSING (C.A.)

Gestalt is van oordeel dat het individu (of de groep) die goed functioneert, diegene is die op een soepele en adequate manier omgaat met zijn omgeving, zodat zijn organisme altijd in zijn behoeften voorziet: zodanig dat zijn SELF goed functioneert.

Dat betekent dat de persoon op ieder ogenblik duidelijk waarneemt wat er in zijn omgeving op de voorgrond staat en eveneens wat er voor hem in zijn organisme belangrijk is.

Een individu dat goed functioneert binnen zijn onderneming, onderscheidt duidelijk de problemen die moeten worden opgelost en ontdekt zelf wat er moet gedaan worden om ze op te lossen. Dit proces van probleemoplossing is duurzaam en permanent, het genereert ook het welbehagen van de persoon en wordt de CREATIEVE AANPASSING genoemd.

3. Inadequate manier van functioneren: het verbreken van het contact

Gestalt is van oordeel dat een persoon (of een groep) die slecht of niet omgaat met zijn omgeving, blijk geeft van inadequaat functioneren: het functioneren van zijn SELF is verstoord.

Jean Van Pevenage en Yves van de Calseyde